Vinnige feite

  • ’n Groep wat bekendheid verwerf het deur hierdie soort spontane optredes, is die Second City-geselskap van Chicago wat gedurende die 1950’s vertonings gehou het deur middel van improvisasie.
  • Teatersport, ’n vorm van teater wat deur Keith Johnstone begin is en nou wêreldwyd gepraktiseer word, bestaan uit improvisasie wat gekombineer word met kompeterende speletjies waarvoor gedeeltelike teks geskryf is. Hierdie soort toneelopvoerings word dan deur die gehoor beoordeel.
  • Improvisasie word ook gebruik in repetisies vir toneelstukke om die akteurs te help om nuwe nuanses van interpretasie te ontdek. Tydens drama-opleiding word improvisasie ook gebruik om die studente se vaardighede ten opsigte van luistervaardighede, en spontane asook emosionele reaksie op geskepte scenario’s te slyp.
  • Improvisasie sal beslis help om ’n kunstenaar se selfvertroue te verbeter, veral omdat gereelde improvisasie daartoe lei dat ’n akteur, wanneer hy of sy dalk die voorgeskrewe teks se woorde tydens ’n opvoering vergeet, dit makliker sal kan hanteer.
Foto: iStock

Improvisasie is die kuns of handeling om te improviseer, of om enigiets te komponeer, uit te spreek, uit te voer of te verwerk sonder vooraf voorbereiding: Musikale improvisasie behels verbeelding en kreatiwiteit en word musikale impromptu genoem. 1

Jy improviseer dus wanneer jy iets moet doen sonder dat jy kans gehad het om daarvoor voor te berei.

  • Byvoorbeeld: Ek het die kaartjies waarop my toespraak was by die huis vergeet, toe moes ek maar improviseer.

Wanneer jy dit wat jy in die hande kan kry, gebruik wanneer jy nie die regte toerusting of materiaal wat jy nodig het beskikbaar het nie, is ook om te improviseer.

  • Byvoorbeeld: Ek het nie al die bestanddele vir die resep gehad nie, toe improviseer ek maar met wat in die koskas was.

Dit is ook om woorde en musiek uit te dink of op te maak soos jy vorder, sonder om vooraf te beplan of jouself voor te berei.

  • Byvoorbeeld: Die saxofoon het begin speel en die res van die orkes het saam ingeval en geïmproviseer.

Improvisasie in drama (teater)

Improvisasie in teater is die opvoer van tonele sonder ’n geskrewe dialoog en met minimale of geen vooraf bepaalde struktuur of voorskrif nie. 2 Improvisasie is die ontwikkeling en saamstel van woorde of musiek deur spontane reaksie. Die persone (akteurs) wat daaraan deelneem, moet dus vinnig op hul voete kan dink, vinnig besluite neem, die regte woorde formuleer en dit uitvoer.

Dit is ’n uitstekende manier om inspirasie te vind om idees vir nuwe karakters te ontwikkel en word deur ’n verskeidenheid van tegnieke beoefen. Dit word ook gesien as ’n prettige manier om met drama te eksperimenteer en sodoende nuwe werke te skep. Omdat die teks onbepland is, weet niemand regtig watter verloop die dialoog gaan neem nie, wat dit veral opwindend en grappig kan maak.

Die metode word al vir baie jare in die teater gebruik en het verskillende rolle gespeel en ’n groot bydrae gelewer in die geskiedenis van teater. ’n Groot aantal dramagroepe het improvisasie gebruik, veral in kleiner, intiemer teaters waartydens hulle spontane opvoerings gedoen het wat gebaseer was op die gehoor se idees.

’n Groep wat bekendheid verwerf het deur hierdie soort spontane optredes, is die Second City-geselskap van Chicago wat gedurende die 1950’s vertonings gehou het deur middel van improvisasie.

Teatersport, ’n vorm van teater wat deur Keith Johnstone begin is en nou wêreldwyd gepraktiseer word, bestaan uit improvisasie wat gekombineer word met kompeterende speletjies waarvoor gedeeltelike teks geskryf is. Hierdie soort toneelopvoerings word dan deur die gehoor beoordeel.

Improvisasie word ook gebruik in repetisies vir toneelstukke om die akteurs te help om nuwe nuanses van interpretasie te ontdek. Tydens drama-opleiding word improvisasie ook gebruik om die studente se vaardighede ten opsigte van luistervaardighede, en spontane asook emosionele reaksie op geskepte scenario’s te slyp. 2

Improvisasie sal beslis help om ’n kunstenaar se selfvertroue te verbeter, veral omdat gereelde improvisasie daartoe lei dat ’n akteur, wanneer hy of sy dalk die voorgeskrewe teks se woorde tydens ’n opvoering vergeet, dit makliker sal kan hanteer. In so ’n geval waar dit ’n toneelopvoering voor ’n gehoor is, moet die akteur kophou en vinnig ander woorde kan improviseer sodat die storie kan voortgaan. 3

Improvisasie in dans

Improvisasie in dans is die proses om spontaan te beweeg of beweging te skep. Bewegings word op ’n ongedwonge manier verken (onmiddellik en sonder bewustelike gedagte of besluit) en uitgevoer sonder voorafbeplanning of voorbereiding. Dit is kreatiewe vaardighede wat deur oefening verbeter en sluit ʼn verskeidenheid kreatiewe verkennings van vlakke, vorm, dinamika en sensoriese ondervindings deur aanraking of kontakimprovisasie in.

Dansimprovisasie handel nie net daaroor om nuwe bewegings te skep nie, maar kan ook beskryf word as ʼn wyse om die liggaam vry te maak van gewoontevormende patrone wat die choreograaf kan help om nuwe maniere te vind om bewegings te verken en te interpreteer. Hierdie verkennings help om die bedoeling of intensie van choreografie oor te dra. Deur improvisasie kan die danser bewegings ontwikkel en verken om betekenis te gee aan die choreografie. Dit sluit ook die dansers se idees en bewegingswoordeskat in, wat hulle by die kreatiewe proses betrek.

Improvisasie help dansers om hul dansvermoë te ontwikkel omdat dit kreatiwiteit stimuleer en selfvertroue verbeter. Dit help dansers ook om bewus te wees van ander dansers en sensitief teenoor hulle op te tree.

Improvisasie is van die hoogste vlakke van kreatiwiteit in dans en kan choreograwe inspireer tot nuwe choreografie. 4

Improvisasie in musiek

Improvisasie in musiek word gesien as ’n kreatiewe musikale uitvoering – nie voorheen neergeskryf nie – wat pas by die styl, harmonie, ritme en toon van die stuk. Met improvisasie tree die speler of sanger dus spontaan op en speel of sing frases uit die vuis in die toepaslike sleutel van die stuk en skep so, sonder om lank daaroor na te dink, ‘n eie klein komposisie.

Spontane vloei van musiek word veral in jazzmusiek gevind. Jazz floreer op improvisasie. Dikwels word die stukke, sogenaamde standaardstukke, net in hul basiese struktuur neergeskryf. Die musikante gebruik dit as grondslag en gee die stukke nuwe lewe met hul eie idees en vrylike improvisasie. As die gehoor van ’n speler se improvisasies hou, sal hulle sommer in die middel van die stuk begin hande klap. Spontaneïteit en buigsaamheid is tipiese eienskappe van jazz.

‘n Spesifieke vorm van jazzkonserte is jam-sessies wat geen spesifieke struktuur volg nie. Hulle begin met ‘n openingstuk en dan is die verhoog oop vir alle musici wat by die geleentheid is. 5

Improviseer kan jou beter laat presteer

Navorsing het bewys dat improvisasie ‘n belangrike deel van ons opvoeding en die alledaagse lewe vorm. Improvisasie leer ons aanpasbaarheid in uitdagende omstandighede, vermeerder kreatiwiteit en help ons om kritiese denkers te wees wat probleme beter oplos. 6

Dit lei tot groter selfvertroue sodat jy makliker jou idees met en in ‘n groep sal deel en ook meer op jou gemak voor mense sal kan optree. Improvisasie kan jou ook help om meer respek en waardering vir ander mense en hul werk of idees te hê, deurdat dit jou luistervermoë verbeter en ‘n gevoel van kameraadskap skep in ‘n span wat saam improvisasie-aktiwiteite doen. 7

Dit kan lei tot beter prestasie op kreatiewe gebiede soos kuns, musiek en teater en help met die afronding van jou persoonlike karakter en die vorming van goeie maniere. 6

Leer om te improviseer en net dalk gaan jy meer presteer!

Woordbank

choreografie Die kuns om te beplan hoe dansers op maat van musiek moet beweeg om ‘n bepaalde storie uit te beeld. 1
dialoog ‘n Gesprek tussen twee mense, veral met verwysing na ‘n toneelstuk. Gesprek(ke) in ‘n letterkundige werk. 1 
impromptu Onvoorbereid 1
komposisie Geskrewe musiekstuk. 1
nuanses ’n Baie klein/geringe, amper onmerkbare, verskil in kleur of betekenis. 1
repetisies Herhaalde of finale oefening, ook kleedrepetisie genoem. 1 

Kyk na die volgende video om nog meer te leer

Dansimprovisasie (solo)

Foto: iStockFoto: iStockFoto: iStockFoto: iStockFoto: iStockFoto: iStockFoto: iStock
Gepubliseer op: 19 Februarie 2022 | Bygewerk op 6 Maart 2024