Vinnige feite

  • Die familie se eerste bank is deur Cosimo die Oudste se pa, Giovanni, begin.
  • Die Medici-familie het baie geld uit wolhandel gemaak.
  • Die bekende kunstenaar Peter Paul Rubens het verskeie skilderye gemaak wat die lewe van Marie de’ Medici uitgebeeld het. Sy was die koningin van Frankryk.
  • Cosimo die Oudste het die Florentynse administratiewe geboue na ’n gebou geskuif wat as die Uffizi bekend gestaan het. Hy het ook daar ’n klein museum geopen. Die gebou is vandag die tuiste van die bekende Uffizi-galery waar baie familieskatte besigtig kan word. 6
  • Galileo het aanvanklik vier van Jupiter se mane na die kinders van die Medici-familie genoem, maar die name is later verander.
  • Giuliano de’Medici was een van Cosimo die Oudste se seuns. Hy is in 1478 deur die Pazzi-familie vermoor. Die Pazzi-familie was hul politieke mededingers. Die ergste van die moord is dat dit ten aanskoue van 10 000 mense by ’n Paasfees-kerkdiens gebeur het!
  • Ferdinando de’ Medici (Ferdinand I) wat van 1549 tot 1609 geleef het, was baie lief vir musiek en het baie vir musici gedoen. Hy het onder meer gehelp om die uitvindsel van die klavier te befonds.

 

Foto: iStock

Het jy dalk al van die Oppenheimers, die Ruperts of die Motsepes gehoor? Dit is families in Suid-Afrika wat bekend is vir hul sakeryke en rykdom. Nes hierdie families aan ons bekend is, was daar baie lank gelede ’n ryk en magtige familie in Italië wat ook welbekend was. Hulle het in die 1300’s bekend geword en die familie se heerskappy het eers in 1737 tot ’n einde gekom toe die laaste Medici-hertog sonder ’n manlike erfgenaam gesterf het.

Hoe het dit begin?

Die Medici-familie se storie het om en by in die 12de eeu begin toe familielede van Cafaggiolo in Toskane na Florence getrek het. Interessant genoeg, was hulle nie adellikes of koninklikes of iets in dier voege nie. Nee. Hulle het wel ’n kop vir besigheid gehad en het met banke en handeldryf hul welvaart gebou. Hulle het politieke mag ook verkry en het een van die belangrikste families in Florence geword. 1

Die Medici’s was Italiaanse bankiers en hul bank wat in 1397 gestig is, was die eerste moderne bank. Die bank was die eerste om bankdienste soos lenings, valuta-ruiltransaksies en oorplasings aan gewone mense te bied. Die bank het groot verbeteringe gemaak op die ou boekhoumetodes deur ’n dubbelinskrywing-boekhoustelsel te ontwikkel.

Hulle was ook sakemanne en het ook met groot sukses die politiek betree. Hulle het vir jare oor die stadstaat Florence regeer en het selfs die pous, die leier van die Rooms-Katolieke Kerk, se banksake hanteer. Die familie het vier Rooms-Katolieke pouse opgelewer en dit was in daardie dae baie belangrike posisies. Dit was Pous Leo X (wat van 1513-1521 gedien het), Pous Clement VII (van 1523 tot 1534), Pous Pius IV (1559 tot 1565) en Pous Leo XI (slegs in 1605). 1 Daar was ook twee van die Medici-familielede wat koninginne van Frankryk geword het. Dit was Catherine de’ Medici en Marie de’ Medici.

Die familie het baie geld op kuns en argitektuur spandeer en van die wêreld se mooiste geboue, standbeelde en skilderye het aan hulle behoort. Die groot hoeveelheid van kuns en argitektuur wat in Florence aan die begin van die Renaissance geproduseer is, is aan die Medici-familie te danke. 2

Die Medici’s het nie net argitekte en kunstenaars geldelik gehelp nie, maar ook die wetenskap ondersteun. Hulle het die bekende wetenskaplike Galileo Galilei ondersteun en hy was ook ’n privaat onderwyser vir hul kinders.

Galileo Galilei

Cosimo de’ Medici (1389-1464)

Cosimo de’ Medici staan ook as Cosimo die Oudste bekend en hy is in 1389 gebore. Hy het ’n tweelingbroer gehad wat nie lank geleef het nie en nog ’n broer, Lorenzo, wat Lorenzo die Oudste genoem is.

Cosimo was die eerste lid van die familie wat beroemd geraak het. Hy het die politiek betree en in 1434 beheer van Florence geneem. Hy het gehelp om die idees van antieke Griekeland na Florence te bring en dit het aanleiding tot die Renaissance gegee. Die woord Renaissance kom van die Franse woord renaître en beteken “hergeboorte” (letterlik weer gebore). 3

Cosimo de’ Medici

Die woordeboek se definisie is dat dit ’n toestand van groei en vordering op bepaalde gebiede is, veral in die kunste en die letterkunde. 4

Die Renaissance was dus ’n baie belangrike tydperk vir die wetenskap en kunste en die Medici-familie het ’n groot rol daarin gespeel. Cosimo die Oudste was baie lief vir kuns en hy het kunstenaars se werk versamel en hulle ook finansieel gesteun, soos vir Lorenzo Ghiberti, Filippo Brunelleschi, Donatello en Fra Angelica.

Onder Cosimo die Oudste se bewind (ook tydens sy seuns en kleinseuns s’n) het Florence floreer en het dit die kultuurmekka van Europa geword.

Cosimo word ook onthou vir sy betrokkenheid by die Slag van Lepanto teen die Ottomaanse Ryk. Die slag het op 7 Oktober 1571 plaasgevind en was tussen die Christen-lande (Spanje, Venesië en Genua), wat hulself die Heilige Liga genoem het, en die Ottomaanse Turke. Dit was ’n groot terugslag vir die Ottomaanse ryk. Cosimo het in 1464 gesterf en is as die “Vader van die Vaderland” onthou. Sy twee seuns was Giuliano (1453-1478) wat vermoor is en Lorenzo (1449-1492) wat Lorenzo die Manjifieke geword het. 2

Slag van Lepanto

Lorenzo de ’Medici (1449-1492)

Lorenzo de ’Medici het ook as Lorenzo die Manjifieke bekend gestaan. Sy dogter het met die seun van Pous Innocent VIII getrou en dit het baie vir die Medici-familie beteken. Só het hulle omtrent totale beheer oor Florence en Rome gekry.

Lorenzo de ’Medici

Nes soos sy pa, Cosimo, was Lorenzo ’n groot voorstander van die kunste en hy het selfs ’n akademie vir kunstenaars in Florence gestig. Hy was ook ’n digter en het, nes sy pa, kunstenaars ondersteun. Hy het finansiële steun aan kunstenaars, soos Michelangelo, Sandro Botticelli en Leonardo da Vinci, gebied. Michelangelo het juis die taak gekry om die familie se graftombes in Florence te voltooi.

Dit was Lorenzo wat die kunstenaar Michelangelo aanbeveel het vir toelating tot ’n beeldhouskool. Lorenzo het daar die kunstenaar se talent gesien en hom genooi om by hul tuiste, die Palazzo Medici, te bly. Hulle het hom by die paleis soos ’n lid van die familie behandel. Michelangelo het vir vier jaar by die paleis gebly voor hy meesterstukke, soos die “Piëta” en “Dawid-beeld” geskep het.

Piëta

Lorenzo het drie seuns gehad: Piero (1472-1503), Giovanni (1475-1521) en Giuliano (1479-1516). Lorenzo is op 43-jarige ouderdom dood en sy oudste seun, Piero, het hom opgevolg. 5

Lorenzo se seuns

Piero, ook bekend as Piero die Ongelukkige of Domme (1472-1503) het in sy amp as regeerder van Florence die burgers baie kwaad gemaak deur ’n vredesverdrag met Frankryk te aanvaar. Die verdrag het Frankryk bevoordeel en Florence benadeel. Dit het sy doppie geklink en daartoe gelei dat Piero slegs twee jaar aan bewind was voor hy in 1494 uit die stad gedwing is. Die Medici-familie is eers in 1512 toegelaat om na Florence terug te keer. Dit was te danke aan sy jonger broer, Giuliano.

Piero de ’Medici

Giuliano (1479-1516) was ’n kardinaal en het sy invloed op die Pous Julius II gebruik om sy familie te help om Florence weer te regeer. Giuliano se gesondheid was egter swak en hy is op ’n relatiewe jong ouderdom oorlede.

Giuliano de ’Medici

Giovanni, ook bekend as Giovanni die Jongste (1475-1521) is in 1513 tot pous van die Rooms-Katolieke Kerk verkies. Hy het die naam Leo X geneem. Hy het ook sy deel vir die kunste gedoen en kunstenaars en argitekte aangestel om aan die Vatikaan-paleis te werk. Die Vatikaan is die pous se tuiste. Hulle het ook die opdrag gekry om aan die Sint Peter-basiliek (’n groot kerk) in Rome te werk. Pous Leo X het kunstenaars soos Raphael en Michelangelo in diens geneem. 1

Giovanni de ’Medici

Catherine de’ Medici (1519-1589)

Piero se seun, wat ook Lorenzo (1492-1519) genoem is, het die bewind van Florence oorgeneem en sy dogter, Catherine  (1519-1589), het met Koning Henry II van Frankryk getrou en so koningin van Frankryk geword. Drie van haar vier seuns het ook Frankryk regeer. 5

Sy was ook ’n groot beskermvrou van die kunste en het ballet aan die Franse hof bekendgestel. 6

Catherine de ’Medici

’n Nuwe dinastie van die Medici-familie

Dis nogal maklik om deurmekaar te raak met hierdie familie, want hulle was lief om familiename te gebruik en daar was ’n swetterjoel Cosimo’s en Lorenzo’s. Die afstammelinge van Lorenzo die Oudste (Cosimo die Oudste se broer) het ’n nuwe suksesvolle dinastie gevorm. Een van die afstammelinge, wat ook Cosimo (1519-1574) genoem is, het in 1537 die hertog van Florence geword en die groothertog van Toskane in 1569. Hy het absolute mag in die streek gehad en sy afstammelinge het ook as hertogte tot in die 1700’s regeer. Hy is Cosimo I genoem.

Cosimo I

Cosimo I se oudste seun, Francis (1541-1587), het in sy pa se voetspore gevolg, maar was nie ’n goeie regeerder nie en baie ongewild. Hoewel hy ook ’n beskermheer van die kunste en wetenskap was, het hy amper die nasie se ekonomie in duie laat stort. Sy belangstelling in veral chemie het tot die Florentynse porseleinfabriek gelei.

Sy dogter, Marie, het met Henry IV, ’n Franse koning, getrou en só die koningin van Frankryk geword.

Henry IV

Francis se jonger broer, Ferdinand I (1549-1609) was tot in 1587 die hertog en hy was ’n baie beter regeerder as sy broer, Francis. Hy het vooruitgang en stabiliteit aan die Toskane gebring. Hy het die Villa Medici in Rome tot stand gebring en kunsskatte versamel. Dis hy wat beeldhouwerk, soos die Niobe-standbeelde, versamel het.

Ferdinand I se oudste seun, Cosimo II (1590-1621) het ook groot welvaart en sukses geniet en dit was ’n tyd toe Toskane baie ryk was. Ná hom, het dinge vir die familie egter agteruit begin gaan.

Cosimo II

Die einde van ’n era

Hoewel die Medici-familie baie magtig was, het hul gewildheid oor die jare gekwyn. Hul manier van regeer was baie anders as dié van hul voorvaders. Hulle het ’n baie ongewilde outoritêre regeringstyl gehad en dit beteken dat hul woord wet was en dat hulle nie teenstand geduld het nie.

Dit was nie goed vir die kuns en kultuur van Florence nie. Die afstammelinge van Cosimo I het die familiefortuin en naam probeer bewaar, maar die hertoglyn het doodgeloop. Gian Gastone de’ Medici, die groothertog van Toskane, het sonder enige erfgename gesterf. Sy suster, Anna Maria Luisa (1667-1743) het ná hom gesterf, ook sonder enige kinders. Sy het die Medici-kunsskatte aan Florence en Toskane geskenk. Baie van die Medici-skatte kan vandag nog besigtig word.

Gian Gastone de’ Medici

Toe daar geen erfgename was om die hertog te vervang nie, het die Europese magte vergader en besluit dat hy deur Francis, die hertog van Lorraine, vervang moes word. 7

Woordbank

adellikes Mense wat tot ’n hoë klas behoort.
akademie Opleidingsinrigting.
argitektuur Boukunde, boukuns.
bankiers Geldhandelaar wat werk by ’n bank.
basiliek ʼn Groot langwerpige saal of gebou met dubbele kolonnades wat in antieke Rome as ’n regshof of vir openbare byeenkomste gebruik is; ook ʼn kerk.
befonds Finansieel steun.
besigtig Gaan kyk.
beskermheer ’n Eretitel van iemand onder wie se sorg die belange van ’n vereniging of organisasie.
bewind Die regering of bestuur van iets.
dinastie Regerende familie; vorstehuis.
doppie geklink Dit het sy einde beteken.
erfgenaam Opvolger.
graftombes Grafmonumente van steen.
groothertog ʼn Baie hoë vorstelike titel.
heerskappy Gesag van iemand.
hertog ’n Adellike titel wat oorgeërf word.
iets in dier voege Of so iets; op hierdie manier.
in duie laat stort Laat misluk.
kardinaal Hoogwaardigheidsbekleër in die Rooms-Katolieke Kerk.
kultuurmekka   ’n Plek waar kultuur floreer.
mag Gesag/sterkte.
Ottomaanse Ryk Die voormalige Turkse ryk in Europa, Asië en Afrika, wat van die laat 13de eeu tot die einde van die Eerste Wêreldoorlog geduur het; ook genoem die Turkse Ryk.
outoritêre Eiemagtig, gesaghebbend.
peetpa’s Mense wat aangestel word om met kinders se versorging te help.
politiek Staatskunde.
pous Hoof van die Rooms-Katolieke Kerk.
Renaissance Herlewing van kuns en wetenskap.
stabiliteit Standvastigheid; weerstand teen verandering.
stadstaat ’n Staat wat uit een stad bestaan.
swetterjoel ʼn Groot klomp; menigte.
valuta-ruiltransaksies Om een geldeenheid te verruil vir ’n ander geldeenheid.
Vatikaan Die Vatikaan is die stadstaat in Rome wat deur die pous regeer word; die middelpunt van die Rooms-Katolieke Kerk.
welvaart Rykdom.

Lees hierdie artikels vir meer inligting oor die Medici-familie

Video’s oor die Medici-familie

Die Medici’s – die Renaissance se magtigste familie

 

Die stamboom van die Medici’s

Grafika: Hildegard BrummerFoto: iStock
Gepubliseer op: 1 Februarie 2024 | Bygewerk op 1 Februarie 2024